Deneme ve Özellikleri

26.01.2022
252
Hızlı Öğreten Edebiyat Defterim
Deneme ve Özellikleri

DENEME

Yazarın herhangi bir konuda kendi kendisi ile konuşuyormuş gibi yazdığı kesin hükümlere varmadan samimi bir üslupla oluşturduğu yazılara deneme denir.

  • Asla bir şey kanıtlama iddiası yoktur.
  • Temel anlamda insan doğallığına dayanan eserlerdir.
  • Eskiden denemeye “musahabe” ismi verilmişti.
  • Denemeler toplumsal konulardan daha çok kişisel konulara, soyut dünyalara ve iç hesaplaşmalara daha yakındır. Bu yönüyle fıkra türünden ayrılır.
Deneme ve Özellikleri

Deneme ve Özellikleri

  • Fıkralar toplumsal konulara kişisel yaklaşımlar getirirken deneme iç dünyanın samimi itirafı gibidir.
  • Bu tür her konuda yazılabilir.
  • Öğretici ve düşünsel yanı da vardır.
  • Makale gibi düşünsel planla yazılır. Fakat makaleden kısa yazılardır.
  • Yazar bilimselden çok kişisel görüşü denemede açıklar, yazarın okuyucuyu kendisi gibi düşündürme kaygısı yoktur.
  • Günübirlik yazılardır ve en beğenileni bile birkaç gün sonra unutulur.
  • Derin düşünceden çok, kişinin kendi dışındaki nesnelerle herhangi bir konuda gerçek ya da hayali olarak girdiği diyaloğun ürünüdür.
  • Dilinde çeşitli bilim, felsefe ve sanat dallarına ait terimlere yer vermez. Denemede halk dili kullanılır.
  • Denemede bilimsel yazılardaki kuruluk ve şematiklik bulunmaz.
  • Düşünce şiirsel, akıcı, samimi bir üslûpla sunulur.
  • Avrupa edebiyatında Fransız Montaigne ile başladı.
  • Türk edebiyatında ise Tanzimat sonrasında özellikle de Serveti Fünun Dönemi’nde karşımıza çıkar.
  • Asıl gelişimini Cumhuriyet Dönemi’nde gerçekleştirir.
NOT
Deneme türünde Dünya edebiyatında Montaigne bu türün babası sayılır. Bizim edebiyatımızda deneme türünde ilk eser: Ahmet Haşim’in yazdığı “Gurubahane-i Laklakan” ve “Bize Göre” dir.

Türk edebiyatında ilk deneme kitapları:

  • Ahmet Haşim: Bize Göre, Gurebahane-i Laklakan
  • Refik Halit Karay: Bir Avuç Saçma, Bir içim Su. İlk Adım Üç Nesil Üç Hayat. Makyajlı Kadın, Tanrıya Şikâyet
  • Falih Rıfkı Atay: Eski Saat, Niçin Kurtulmak, Çile, İnanç, Pazar Konuşmaları, Kurtuluş Bayrak
  • Mahmut Sadık: Takvimden Yapraklar

Ayrıca Hızlı Öğreten Türkçe Defterim ve Hızlı Öğreten Edebiyat Defterim kitaplarımızı da Türkçem net Mağazası üzerinden ya da shopier üzerinden kolayca sipariş edebilirsiniz.

Hızlı Öğreten Edebiyat Defterim
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.